{"id":13242,"date":"2021-03-31T19:09:06","date_gmt":"2021-03-31T19:09:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242"},"modified":"2021-03-31T19:09:31","modified_gmt":"2021-03-31T19:09:31","slug":"o-problemach-fonologicznych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242","title":{"rendered":"O problemach fonologicznych"},"content":{"rendered":"

Takie czynno\u015bci intelektualne, jak czytanie i pisanie oparte s\u0105 na rozumieniu i przekszta\u0142caniu informacji. Opanowanie tych umiej\u0119tno\u015bci zwi\u0105zane jest \u015bci\u015ble ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 fonologiczn\u0105. <\/strong><\/p>\n

Pozwala ona skoncentrowa\u0107 si\u0119 na brzmieniu s\u0142\u00f3w, pomijaj\u0105c ich znaczenie. Przejawia si\u0119 w umiej\u0119tno\u015bciach takich jak np. analiza i synteza sylabowa oraz fonemowa, identyfikacja fonem\u00f3w. \u015awiadomo\u015b\u0107 fonologiczna jest zdolno\u015bci\u0105 do postrzegania d\u017awi\u0119k\u00f3w, z kt\u00f3rych sk\u0142ada si\u0119 s\u0142owo oraz operowanie nimi. To uzmys\u0142owienie fonologicznej podzielno\u015bci s\u0142\u00f3w oraz \u015bwiadomo\u015b\u0107 element\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych wewn\u0105trz sylaby. Dobrze rozwini\u0119ta \u015bwiadomo\u015b\u0107 fonologiczna pozwala dziecku dokona\u0107 refleksji w\u0142asnej wypowiedzi oraz wskaza\u0107 b\u0142\u0119dy w cudzych wypowiedziach. To swoisty\u00a0 d\u017awi\u0119kowy aspekt j\u0119zyka.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d dzieci wyst\u0119puj\u0105 znaczne r\u00f3\u017cnice w stopniu i tempie rozwoju \u015bwiadomo\u015bci fonologicznej. Niekt\u00f3re wcze\u015bnie wykazuj\u0105 zdolno\u015b\u0107 dokonywania analizy i syntezy g\u0142oskowej i dzi\u0119ki temu szybko ucz\u0105 si\u0119 czyta\u0107 oraz pisa\u0107. Dla innych zdolno\u015b\u0107 ta jest abstrakcj\u0105.<\/p>\n

Inne terminy zwi\u0105zane z fonologi\u0105:<\/p>\n

S\u0142uch fonologiczny<\/strong>\u00a0to zdolno\u015b\u0107 s\u0142yszenia i r\u00f3\u017cnicowania d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy, np.: odr\u00f3\u017cniania g\u0142osek d\u017awi\u0119cznych od ich bezd\u017awi\u0119cznych odpowiednik\u00f3w.<\/p>\n

Jeden z aspekt\u00f3w fonologicznych jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z dysleksj\u0105: “Dysleksja […] charakteryzuje si\u0119 trudno\u015bciami w dekodowaniu pojedynczych s\u0142\u00f3w, co najcz\u0119\u015bciej odzwierciedla niewystarczaj\u0105ce zdolno\u015bci przetwarzania fonologicznego.” (t\u0142um. M. Bogdanowicz) (Perspectives 1994).<\/p>\n

Przetwarzanie fonologiczne<\/strong> to wykonywanie operacji na d\u017awi\u0119kach mowy: ich odbi\u00f3r i r\u00f3\u017cnicowanie, zapami\u0119tywanie i wydobywanie z pami\u0119ci w celu m\u00f3wienia, czytania oraz pisania. Prawid\u0142owe przetwarzanie s\u0142uchowe to umiej\u0119tno\u015b\u0107 pe\u0142nego wykorzystania bod\u017ac\u00f3w d\u017awi\u0119kowych docieraj\u0105cych do o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego.<\/p>\n

Sposoby stymulowania formy d\u017awi\u0119kowej s\u0142\u00f3w:<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Zabawy s\u0142owne – wzbudzaj\u0105 zainteresowanie j\u0119zykiem i tworz\u0105 warunki do zrozumienia zasad jego funkcjonowania. Przyk\u0142ady zabaw s\u0142ownych: piosenki, rymowanki, wiersze (doskonale spe\u0142nia rol\u0119 poezja Brzechwy, Tuwima czy Wawi\u0142ow – wiersze pozwalaj\u0105 dziecku zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na d\u017awi\u0119kow\u0105 struktur\u0119 s\u0142owa). Zabawy s\u0142owne mo\u017cna zastosowa\u0107 w logoterapii i w stymulowaniu rozwoju mowy. Doskonale kszta\u0142c\u0105 elementy prozodii, takie jak rytm, melodia, akcent. Poprzez dodanie elementu ruchowego (klaskanie, wymachiwanie, uderzanie, podskakiwanie) dzieci ucz\u0105 si\u0119 panowa\u0107 nad swoim cia\u0142em, poznaj\u0105 elementy gry teatralnej oraz \u0107wicz\u0105 artykulacj\u0119.<\/li>\n
  2. Wyliczanki – podobnie, jak zabawy s\u0142owne doskonale usprawniaj\u0105 akcent, rytm i melodi\u0119 oraz eliminuj\u0105 l\u0119k przed m\u00f3wieniem. Ponadto kszta\u0142tuj\u0105 percepcj\u0119 s\u0142uchow\u0105, doskonal\u0105 sprawno\u015b\u0107 j\u0119zykow\u0105.<\/li>\n<\/ol>\n

    Jak pom\u00f3c dziecku w nauce czytania z obni\u017conymi mo\u017cliwo\u015bciami fonologicznymi?<\/strong><\/p>\n

      \n
    1. Zaczynamy od rymowania s\u0142\u00f3w i kr\u00f3tkich tekst\u00f3w (np. chmura – kura, g\u00f3ra, rura).<\/li>\n
    2. Rymowane wierszyki – dziecko uzupe\u0142nia tekst rymowanymi brakuj\u0105cymi s\u0142owami (Nad rzeczk\u0105, opadal krzaczka mieszka\u0142a …).<\/li>\n
    3. Oszukiwanie wyraz\u00f3w w wyrazach (np. listopad – lis, list, stopa, opad).<\/li>\n
    4. Dok\u0142adanie g\u0142oski do wyrazu tak, by powsta\u0142o nowe s\u0142owo (np. dam- Adam, dama,\u00a0 ramka – bramka, kok – koks, skok)<\/li>\n
    5. Zamiana jednej g\u0142oski w s\u0142owie (np. buty – luty, lis – las, kwiat – \u015bwiat)<\/li>\n<\/ol>\n

      Zabawy s\u0142owne, rymowanki, wyliczanki pomagaj\u0105 w zapami\u0119tywaniu regu\u0142 ortograficznych, wzor\u00f3w matematycznych oraz pomagaj\u0105 w nauce tabliczki mno\u017cenia.<\/p>\n

      \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Opracowa\u0142a Bo\u017cena Ko\u0142odziej<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Takie czynno\u015bci intelektualne, jak czytanie i pisanie oparte s\u0105 na rozumieniu i przekszta\u0142caniu informacji. Opanowanie tych umiej\u0119tno\u015bci zwi\u0105zane jest \u015bci\u015ble ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 fonologiczn\u0105. Pozwala ona skoncentrowa\u0107 si\u0119 na brzmieniu s\u0142\u00f3w, pomijaj\u0105c ich znaczenie. Przejawia si\u0119 w umiej\u0119tno\u015bciach takich jak np. analiza i synteza sylabowa oraz fonemowa, identyfikacja fonem\u00f3w. \u015awiadomo\u015b\u0107 fonologiczna […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[21,8],"tags":[],"yoast_head":"\nO problemach fonologicznych - Szko\u0142a Podstawowa<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Szko\u0142a Podstawowa im. Ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju, woj. ma\u0142opolskie | Edukacja na najwy\u017cszym poziomie.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"O problemach fonologicznych - Szko\u0142a Podstawowa\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Szko\u0142a Podstawowa im. Ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju, woj. ma\u0142opolskie | Edukacja na najwy\u017cszym poziomie.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Szko\u0142a Podstawowa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-03-31T19:09:06+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-03-31T19:09:31+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"AM\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/#organization\",\"name\":\"Szko\u0142a Podstawowa im. Ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju\",\"url\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/szkic-Twardowskiego.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/szkic-Twardowskiego.png\",\"width\":227,\"height\":310,\"caption\":\"Szko\u0142a Podstawowa im. Ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/\",\"name\":\"Szko\u0142a Podstawowa im. Ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju\",\"description\":\"im. ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242#webpage\",\"url\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242\",\"name\":\"O problemach fonologicznych - Szko\u0142a Podstawowa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2021-03-31T19:09:06+00:00\",\"dateModified\":\"2021-03-31T19:09:31+00:00\",\"description\":\"Szko\u0142a Podstawowa im. Ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju, woj. ma\u0142opolskie | Edukacja na najwy\u017cszym poziomie.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"O problemach fonologicznych\"}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/#\/schema\/person\/6fdfb610b0304954484ef48f77c39d3c\"},\"headline\":\"O problemach fonologicznych\",\"datePublished\":\"2021-03-31T19:09:06+00:00\",\"dateModified\":\"2021-03-31T19:09:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242#webpage\"},\"wordCount\":564,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Logopeda\",\"Logopedia\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/#\/schema\/person\/6fdfb610b0304954484ef48f77c39d3c\",\"name\":\"AM\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/75c6469864cceaf936173609c7a31ae2?s=96&d=blank&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/75c6469864cceaf936173609c7a31ae2?s=96&d=blank&r=g\",\"caption\":\"AM\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/www.spklaj.pl\"],\"url\":\"https:\/\/www.spklaj.pl\/?author=6\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"O problemach fonologicznych - Szko\u0142a Podstawowa","description":"Szko\u0142a Podstawowa im. Ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju, woj. ma\u0142opolskie | Edukacja na najwy\u017cszym poziomie.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"O problemach fonologicznych - Szko\u0142a Podstawowa","og_description":"Szko\u0142a Podstawowa im. Ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju, woj. ma\u0142opolskie | Edukacja na najwy\u017cszym poziomie.","og_url":"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242","og_site_name":"Szko\u0142a Podstawowa","article_published_time":"2021-03-31T19:09:06+00:00","article_modified_time":"2021-03-31T19:09:31+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"AM","Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/#organization","name":"Szko\u0142a Podstawowa im. Ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju","url":"https:\/\/www.spklaj.pl\/","sameAs":[],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.spklaj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/szkic-Twardowskiego.png","contentUrl":"https:\/\/www.spklaj.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/szkic-Twardowskiego.png","width":227,"height":310,"caption":"Szko\u0142a Podstawowa im. Ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju"},"image":{"@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/#website","url":"https:\/\/www.spklaj.pl\/","name":"Szko\u0142a Podstawowa im. Ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju","description":"im. ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju","publisher":{"@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.spklaj.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242#webpage","url":"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242","name":"O problemach fonologicznych - Szko\u0142a Podstawowa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/#website"},"datePublished":"2021-03-31T19:09:06+00:00","dateModified":"2021-03-31T19:09:31+00:00","description":"Szko\u0142a Podstawowa im. Ks. Jana Twardowskiego w K\u0142aju, woj. ma\u0142opolskie | Edukacja na najwy\u017cszym poziomie.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.spklaj.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"O problemach fonologicznych"}]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242#webpage"},"author":{"@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/#\/schema\/person\/6fdfb610b0304954484ef48f77c39d3c"},"headline":"O problemach fonologicznych","datePublished":"2021-03-31T19:09:06+00:00","dateModified":"2021-03-31T19:09:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/?p=13242#webpage"},"wordCount":564,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/#organization"},"articleSection":["Logopeda","Logopedia"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/#\/schema\/person\/6fdfb610b0304954484ef48f77c39d3c","name":"AM","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.spklaj.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/75c6469864cceaf936173609c7a31ae2?s=96&d=blank&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/75c6469864cceaf936173609c7a31ae2?s=96&d=blank&r=g","caption":"AM"},"sameAs":["http:\/\/www.spklaj.pl"],"url":"https:\/\/www.spklaj.pl\/?author=6"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.spklaj.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13242"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.spklaj.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.spklaj.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spklaj.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spklaj.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13242"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.spklaj.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13242\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13244,"href":"https:\/\/www.spklaj.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13242\/revisions\/13244"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.spklaj.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spklaj.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spklaj.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}